Η υπηρεσία διατίθεται εξ ολοκλήρου από τις υποδομές νέφους του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης.

Αρχική Σελίδα | Ιστορικό | Υπηρεσίες και Προϊόντα | Διαφημιστείτε | Επικοινωνία Αναζήτηση:
 
English Ελληνικά
  Αν παρατηρείτε κάποια ανακρίβεια στην εγγραφή, ενημερώστε μας...
  Θεματική αναζήτηση
...................................
Τα βιβλία του μήνα
...................................
Νέες κυκλοφορίες
...................................
Λογοτεχνικά βραβεία
...................................
Eκδηλώσεις για το βιβλίο
σε όλη την Ελλάδα

...................................
Στατιστικά της Ελληνικής Βιβλιοπαραγωγής 2011




Η λογοτεχνία στο τετράγωνο

Η λογοτεχνία στο τετράγωνο


Σημειώσεις για τη γραφή του Χόρχε Λουίς Μπόρχες

Νάσος Βαγενάς

Πόλις, 2020
160 σελ.
ISBN 978-960-435-707-9, [Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή]
Τιμή € 14,00

Υπάρχουν δύο κατηγορίες αναγνωστών των μεγάλων συγγραφέων: εκείνοι που διαβάζουν τους μεγάλους συγγραφείς και εκείνοι που διαβάζουν τον Μπόρχες. Η διάκριση αυτή δεν είναι, βέβαια, αξιολογική. Δεν πιστεύω ότι οι αναγνώστες του Μπόρχες αποτελούν μια κατηγορία εκλεκτότερη απ’ ό,τι, λ.χ., οι αναγνώστες του Ντοστογιέφσκι, του Κάφκα ή του Παπαδιαμάντη. Εννοώ απλώς ότι είναι μια κατηγορία διαφορετική. Και τούτο γιατί ο Μπόρχες είναι συγγραφέας που διαφέρει κατά πολύ από τους συγγραφείς που ανέφερα, πολύ περισσότερο απ’ όσο οι συγγραφείς αυτοί διαφέρουν ο ένας από τον άλλο.

Είναι αυτή η διαφορά που κάνει τους θιασώτες του έργου του Μπόρχες να νιώθουν όπως αισθάνονται τα μέλη μιας αίρεσης. Γιατί αυτό που τους ενώνει είναι μια ιδιότυπη αναγνωστική αίσθηση, η οποία παράγεται έξω από τον ορθόδοξο μηχανισμό παραγωγής της λογοτεχνικής εμπειρίας.

Αλλά σε τί συνίσταται η εκφραστική του Μπόρχες; Τί είναι αυτό που της δίνει την πρωτοτυπία της; Η ιδιαιτερότητά της βρίσκεται στο γεγονός ότι, όπως ο Καβάφης, ο Μπόρχες κάνει ποίηση με μέσα όχι ποιητικά, θέλω να πω όχι με τα γνωστά ποιητικά μέσα. Και με ποίηση εννοώ κυρίως τα "διηγήματά" του -τα κείμενα του Μπόρχες που θεωρούνται διηγήματα- και κυρίως εκείνα τα οποία συνθέτουν τα βιβλία του Ficciones και El Aleph, γιατί αυτά πιστεύω πως αποτελούν τις υψηλότερες κατακτήσεις της ποιητικής του τέχνης. Τα κείμενα αυτά δεν είναι ένας νέος τρόπος αφήγησης, όπως πιστεύεται γενικά, αλλά ένας νέος τρόπος ποίησης. Ο Καβάφης κάνει ποίηση με τα μέσα της πεζογραφίας. Ο Μπόρχες κάνει ποίηση με τα μέσα του δοκιμίου. Είναι ένας νέος τρόπος ποίησης σε πεζό, διαφορετικός από εκείνον που έχουμε συνηθίσει, όπως τα ποιήματα του Καβάφη είναι ένας νέος τρόπος ποίησης σε στίχο.

Η άποψη ότι ο Μπόρχες σημαδεύει την έναρξη του λογοτεχνικού μεταμοντερνισμού, την οποία πιπιλίζουν αρκετοί καθηγητές "οι εφευρέτες του μεταμοντέρνου" προκαλεί θυμηδία σε όσους γνωρίζουν πραγματικά το έργο του. Διότι η γραφή του Μπόρχες είναι ο συγκερασμός των -ισμών (το κράμα της λιτότητας και διαύγειας του κλασικισμού, της ενορατικότητας και του πάθους του ρομαντισμού, και της μοντερνιστικής σύνθεσης αυτών των δύο) που, οδηγώντας τη λογοτεχνική γραφή στα έγκατα του πυρήνα της, τα οποία συγχρόνως αποτελούν και τα έσχατα όριά της, πραγματοποιεί μιαν υπέρβασή τους. Η βεβαιότητα αυτών των καθηγητών ότι η λογοτεχνία μπορεί να υπάρξει και χωρίς οργανική μορφή βρίσκεται στους αντίποδες της αναζήτησης από τον Μπόρχες του αρμονικού σύμπαντος ενός γλωσσικού Άλεφ: μιας έκφρασης που, εξαλείφοντας το προπατορικό αμάρτημα της γλώσσας (τη διάσπαση της λέξης σε σημαίνον και σημαινόμενο), να ανακτά (με τη μεγαλύτερη δυνατή περιεκτικότητα και ένταση) τη χαμένη ενότητα του σημείου.

Ν.Β.


Κριτικές - Παρουσιάσεις
Ελένη Γκίκα, Χόρχε-Λουίς Μπόρχες: «προσπαθώ να είμαι αόρατος», "Φιλελεύθερος", 25.4.2020
Λαμπρινή Κουζέλη, «Νιώθω πολύ ευτυχισμένος στην Ελλάδα», "Το Βήμα"/ "Βιβλία", 12.4.2020
Αριστοτέλης Σαΐνης, Περιπλανώμενος στον λαβύρινθο του Μπόρχες, "Εφημερίδα των Συντακτών", 11.4.2020
Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Ο Λαβύρινθος του ανεύρετου, www.oanagnostis.gr, 6.4.2020
Εύη Μαλλιαρού, Το ανεξίτηλο στίγμα του Μπόρχες στη λογοτεχνία, "Η Καθημερινή"/ "Τέχνες και Γράμματα", 22.3.2020
Ευριπίδης Γαραντούδης, Μπόρχες, το Άλεφ της Λογοτεχνίας, "The Athens Review of Books", τχ. 115, Μάρτιος 2020
Κυριακή Μπεϊόγλου, «Επιστρέφω 25 αιώνες μετά για να σας ευχαριστήσω…», "Εφημερίδα των Συντακτών", 22.2.2020
Back Print Print
.:BiblioNet ©2000-2012    .:Σχεδιασμός Ιστοσελίδας: Karamella:digid    .:Κατασκευή Ιστοσελίδας: Eθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ)