Νάνος Βαλαωρίτης
Ελλάδα


Ο Νάνος Βαλαωρίτης (5 Ιουλίου 1921 - 12 Σεπτεμβρίου 2019) γεννήθηκε στη Λωζάνη της Ελβετίας το 1921. Σπούδασε φιλολογία και νομικά στα πανεπιστήμια Αθηνών, Λονδίνου, Σορβόνης. Παρουσίασε άρθρα και μετέφρασε πρώτος στο Λονδίνο εκτενώς Έλληνες ποιητές του 1930 -Σεφέρη, Ελύτη, Εμπειρίκο, Εγγονόπουλο, Γκάτσο. Στην Αγγλία έζησε από το 1944 έως το 1953 και γνώρισε τον Έλιοτ και όλο τον κύκλο του. Το διάστημα 1954-60 έμεινε στο Παρίσι και γνώρισε τον Αντρέ Μπρετόν και τους υπερρεαλιστές. Το 1960 γύρισε στην Ελλάδα και διηύθυνε το περιοδικό "Πάλι" (1963-1966). Το 1969 παρουσίασε ελληνική ποίηση στο γαλλικό περιοδικό "Lettres Nouvelles". Από το 1968 έως το 1993 δίδαξε συγκριτική λογοτεχνία και δημιουργική γραφή στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο. Εκεί, ποιητικά του κείμενα εκδόθηκαν από τον οίκο City Lights του Λώρενς Φερλινγκέττι. Οργάνωσε παρουσίαση των Ελλήνων υπερρεαλιστών στο Κέντρο Πομπιντού το 1990-91. Διηύθυνε από το 1989 έως το 1995 με τον ποιητή Αντρέα Παγουλάτο το περιοδικό "Συντέλεια", το οποίο επανεκδόθηκε το 2004 με τίτλο "Νέα Συντέλεια". Το 1959 βραβεύτηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης το οποίο και αρνήθηκε. Πήρε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1982) και το Κρατικό Βραβείο Χρονικού - Μαρτυρίας (1998). Επίσης έλαβε κι ένα βραβείο του Ν.Ρ.Α. [National Poetry Association (Αμερικανική Εταιρεία Ποίησης)] το 1996 -βραβείο που είχε δοθεί προηγουμένως στους Φερλινγκέττι, Γκίνσμπεργκ και άλλους. Έλαβε το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το ποιητικό του έργο (2004). Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας του απένειμε τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος Τιμής (2006). Το 2009 τιμήθηκε με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του. Βιβλία του έχουν εκδοθεί στο εξωτερικό σε αγγλικές και γαλλικές μεταφράσεις. Ήταν ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Στην Ελλάδα επέστρεψε μόνιμα το 2004.
Εργογραφία:

Ποίηση
- "Η τιμωρία των μάγων", Λονδίνο 1947
- "Κεντρική στοά", Αθήνα 1958
- "Εστίες μικροβίων", εκδ. Καλώδιο, Σαν Φρανσίσκο 1977
- "Ανώνυμο ποίημα του Φωτεινού Αηγιάννη", Ίκαρος 1978
- "Ο ήρωας του τυχαίου", Τραμ, Θεσσαλονίκη 1979
- "Η πουπουλένια εξομολόγηση", Ίκαρος 1982
- "Στο κάτω κάτω της γραφής", Νεφέλη 1984
- "Ο έγχρωμος στυλογράφος", Δωδώνη 1986
- "Ποιήματα Ι", Ύψιλον 1987, "Ποιήματα ΙΙ", Ύψιλον 1987
- "Ανιδεογράμματα", Καστανιώτης 1996
- "Ήλιος ο δήμιος μιας πράσινης σκέψης", Καστανιώτης 1996
- "Αλληγορική Κασσάνδρα", Καστανιώτης 1998
- "Η κάθοδος των Μ", Ύψιλον 2002
- "Μια αλφάβητος των κωφαλάλων", Άγκυρα 2003
- "Άστεγος ο Μέγας", Ύψιλον 2004
- "Το ξανανοιγμένο κουτί της Πανδώρας", Άγκυρα 2006
- "Γη του διαμαντιού", Μανδραγόρας 2007
- "Γραμματοκιβώτιον ανεπίδοτων επιστολών: Ποιήματα 2002-2006", Ύψιλον 2010
- "Άνθη του θερμοκηπίου", Απόπειρα 2010
- "Χρίσματα", Κοινωνία των (δε)κάτων 2011
- "Ουρανός χρώμα βανίλιας", Άγκυρα 2011
- "Πικρό καρναβάλι", Ψυχογιός 2013
- "Ήλιος ο δήμιος μιας πράσινης σκέψης", Γαβριηλίδης 2014
- "Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα", Ψυχογιός 2015

Πεζογραφία
- "Ο προδότης του γραπτού λόγου", Ίκαρος 1980
- "Απ' τα κόκκαλα βγαλμένη", Νεφέλη 1982, β΄ έκδοση 1999
- "Μερικές γυναίκες", Θεμέλιο 1982
- "Ο θησαυρός του Ξέρξη", Εστία 1984, Άγκυρα 2008
- "Η δολοφονία", Θεμέλιο 1984
- "Η ζωή μου μετά θάνατον εγγυημένη", Νεφέλη 1995
- "Παραμυθολογία", Νεφέλη 1996
- "Ο σκύλος του Θεού", Καστανιώτης 1998, β΄ έκδοση 2004
- "Τα σπασμένα χέρια της Αφροδίτης της Μήλου", Άγρα 2002
- "Γνωρίζετε την Ελπινίκη;" Ηλέκτρα 2005
- "Ο θησαυρός του Ξέρξη", Άγκυρα 2008
- "Μα το Δία: Οι περιπέτειες ενός πράκτορα του εαυτού του", Ηλέκτρα 2009

Δοκίμια
- "Ανδρέας Εμπειρίκος", Ύψιλον 1989
- "Για μια θεωρία της γραφής", Εξάντας 1990
- "Μοντερνισμός, πρωτοπορία και πάλι", Καστανιώτης 1997
- "Αλληλογραφία Γ. Σεφέρη - Ν. Βαλαωρίτη 1945-1958", Ύψιλον 2004
- "Για μια θεωρία της γραφής, Β", Ηλέκτρα 2006
- "Ο Όμηρος και το αλφάβητο", Ελληνοαμερικανική Ένωση 2010
- "Ή του ύψους ή του βάθους", Ψυχογιός 2013
- "Για μια θεωρία της γραφής, Γ': Από το κείμενο στο υπερκείμενο", Ψυχογιός 2016

Βραβεία:
Βραβείο Ιδρύματος Κώστα & Ελένης Ουράνη Ακαδημίας Αθηνών 2004
Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Γραμμάτων 2009

Τίτλοι:
Συγγραφέας
Μεταφραστής
Ερμηνευτής
Εικονογράφος
Επιμελητής
Εισηγητής
Ανθολόγος
Καλλιτέχνης
Κριτικές - Παρουσιάσεις:
Το ερωτικό σύμβολοτης Μάρθας[ Ντίνος Σιώτης, Μάρθα, Μάρθα ]"Το Βήμα"/ "Βιβλία" 15/1/2017
Υστερόγραφο στον Πρόλογο μιας συλλογής[ Παναγιώτης Βούζης, Η γλώσσα των υπερηρώων ]"Η Αυγή" 12/3/2016
Αυτοσχόλιο στο Εντευκτήριο[ Νάνος Βαλαωρίτης, Πικρό καρναβάλι ]Περιοδικό "Εντευκτήριο" τχ.101Απρίλιος-Ιούνιος 2013
Στην πόρτα της κρεβατοκάμαρας[ Ανδρέας Εμπειρίκος, Τα χαϊμαλιά του έρωτα και των αρμάτων ]"Ελευθεροτυπία"/ "Βιβλιοθήκη" 9/2/2013
Φλογερό ταμπεραμέντο[ Ανδρέας Εμπειρίκος, Τα χαϊμαλιά του έρωτα και των αρμάτων ]"Ελευθεροτυπία"/ "Βιβλιοθήκη" 9/2/2013
Η τροπολογία της «επιφάνειας»[ Ανδρέας Εμπειρίκος, Τα χαϊμαλιά του έρωτα και των αρμάτων ]"Ελευθεροτυπία"/ "Βιβλιοθήκη" 9/2/2013
Μια «ανορθόδοξη ανάγνωση» του Ομήρου[ Νάνος Βαλαωρίτης, Ο Όμηρος και το αλφάβητο ]"The Athens Review of Books" τχ.17Απρίλιος 2011
Ο Νάνος Βαλαωρίτης ρίχνει μια νέα ματιά στη «Φάρσα»[ Έρση Σωτηροπούλου, Η φάρσα ]"Athens Voice" τχ.3187/10/2010
Μια ενδιαφέρουσα ποιήτρια[ Ελένη Αυγούστου, Ο εραστής που διάλεξα γι' απόψε ]"Η Αυγή" 13/6/2010
Η αληθινή μας συγγένεια, η γλώσσα[ Ιωσήφ Βεντούρας, Κυκλώνιο ]"Η Αυγή" 4/4/2010