Πέτρος Μάρκαρης
Ελλάδα


Ο Πέτρος Μάρκαρης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1937. Εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα το 1965 με το θεατρικό έργο "Η ιστορία του Αλή Ρέτζο". Δραματουργός, μεταφραστής, μελετητής του έργου τ��υ Μπέρτολτ Μπρεχτ και σεναριογράφος του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Εκτός από τέσσερα θεατρικά έργα, έχει γράψει δύο αστυνομικά μυθιστορήματα, το "Νυχτερινό δελτίο" (1995) και το "Άμυνα ζώνης" (1998) [σ.σ.: ακολούθησαν τα μυθιστορήματα "Ο Τσε αυτοκτόνησε" (2003), "Βασικός μέτοχος" (2006), "Παλιά, πολύ παλιά" (2008), "Ληξιπρόθεσμα δάνεια" (2010), "Περαίωση" (2011), με τη μεσολάβηση της συλλογής διηγημάτων "Αθήνα, πρωτεύουσα των Βαλκανίων" (2004)]. Στα μυθιστορήματά του κεντρικός ήρωας είναι ο αστυνόμος Κώστας Χαρίτος, ένας συντηρητικός ως προς τις ιδέες και τις συνήθειες πενηντάρης, που έχει ως χόμπι την ανάγνωση λεξικών. Πρόκειται για έναν συνεπή επαγγελματία διώκτη του εγκλήματος που πρωταγωνιστεί σε νουάρ ιστορίες. Παντρεμένος με μιαν ήσυχη, απλοϊκή γυναίκα, πατέρας μιας ανήσυχης ερωτικά φοιτήτριας, δεν έχει καμιά σχέση ή ομοιότητα με τον Ηρακλή Πουαρό της Αγκάθα Κρίστι ούτε βέβαια με τον Φίλιπ Μάρλοου του Ρέημοντ Τσάντλερ. Θυμίζει όμως αμυδρά τον αστυνόμο Μαιγκρέ του Ζορζ Σιμενόν και είναι κατά κάποιον τρόπο ο διάδοχος του εμβληματικού αστυνόμου Μπέκα, ήρωα του Γιάννη Μαρή, του εισηγητή της αστυνομικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα τη δεκαετία του '50, ενός σημαντικού συγγραφέα, άγνωστου στο παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό. Στα μυθιστορήματα του Μάρκαρη είναι έντονοι οι απόηχοι από την κατάρρευση των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς κάποιοι ήρωες του, είχαν πολιτικές και οικονομικές σχέσεις με πρόσωπα των κρατικών μηχανισμών εκείνων των καθεστώτων.

Ο Μάρκαρης, όπως και οι άλλοι σύγχρονοι Έλληνες ομότεχνοί του, μέσω της αστυνομικής πλοκής θίγει καίρια ζητήματα της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας. Τα μυθιστορήματά του αποτελούν μια γοητευτική τοπογραφία της Αθήνας, της υπερτροφικής μεγαλούπολης, όπου συμβιώνουν λίγο πολύ αρμονικά γηγενείς, οικονομικοί μετανάστες και πολιτικοί πρόσφυγες από γειτονικές χώρες. Μιλάει για τον κόσμο των αστών και των νεόπλουτων, των επιτήδειων που πλουτίζουν από τις επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των φοροφυγάδων, μα και των καταστηματαρχών που υποδέχονται με επιφυλακτικότητα στα νησιά τους ντόπιους και αλλοδαπούς επισκέπτες. Σεναριογράφος έργων της τηλεόρασης, άριστος γνώστης των δημοσιογραφικών, καλλιτεχνικών και άλλων παρασκηνίων, προσπαθεί να αποκαλύψει ορισμένες από τις κρυφές πλευρές του κόσμου των μίντια, και να κοινολογήσει τα ευτράπελα που λαμβάνουν χώρα στα πάμπολλα τηλεοπτικά κανάλια. Ακόμα μας ξεναγεί με μαεστρία στον δαιδαλώδη κόσμο των κέντρων διασκέδασης, των νονών της νύχτας και των μπράβων, κάνοντας σαφείς υπαινιγμούς κατά ορισμένων πολιτικών αναμεμιγμένων σε έκνομες δραστηριότητες. Ο τρόπος με τον οποίο αφηγείται ο Μάρκαρης είναι απολαυστικός, οι χαρακτήρες διαγράφονται με ενάργεια, οι περιγραφόμενες καταστάσεις είναι αληθοφανείς, οι ήρωες ζουν μια πραγματική ζωή, τα πάντα είναι άψογα από λογοτεχνική άποψη. Ο Κώστας Χαρίτος πάνω στον οποίο στηρίζει την πλοκή των ιστοριών του, μολονότι έχει ένα αντικομμουνιστικό παρελθόν, γίνεται αμέσως συμπαθής στον αναγνώστη εξαιτίας του αδιάφθορου χαρακτήρα του και ίσως της έντιμης πενίας του, κι αυτό σε μια χώρα όπου οι αστυνομικοί δεν χαίρουν μεγάλης εκτίμησης για πολλούς λόγους, μα κυρίως πολιτικούς. Διότι ο αστυνόμος δεν είναι απλώς ένας ήρωας που εξιχνιάζει εγκλήματα αλλά κι ένας κάπως εκκεντρικός μα συνηθισμένος Έλληνας ο οποίος δεν αρκείται στη δράση: η συναρπαστική περιπλάνησή του στους αθηναϊκούς χώρους συνοδεύεται από ευφυείς παρατηρήσεις. Όλα αυτά επιτείνουν τη σαγήνη του κειμένου που παγιδεύει τον αναγνώστη μέχρι το τέλος της ιστορίας. Μερικές φορές ο συγγραφέας γράφει παρωδιακά και αυτό προφανώς οφείλεται στη διάθεσή του να διακωμωδήσει το αστυνομικό σώμα. Ο Μάρκαρης χρησιμοποιεί ένα σκληρό και ενίοτε προκλητικό χιούμορ κάτι που δείχνει πως επιθυμεί να σκανδαλίσει, αφού προηγουμένως κατορθώνει να κινητοποιήσει τα φαιά κύτταρα του εγκεφάλου των αναγνωστών του. Συμπερασματικά, κινείται με μια ανατρεπτική διάθεση βάλλοντας κατά των κακώς κειμένων που ταλανίζουν την Ελλάδα.

Τιμήθηκε στις 29.8.2013 με το "Μετάλιο Γκαίτε 2013" από το γερμανικό κράτος, σε τελετή που διοργανώθηκε στην Βαϊμάρη παρουσία της υφυπουργού Εξωτερικών Κορνέλια Πίπερ, "για την εξαιρετική προσφορά του στη γερμανική γλώσσα και τις διεθνείς πολιτιστικές σχέσεις".

Φίλιππος Φιλίππου, συγγραφέας - κριτικός λογοτεχνίας.

Τίτλοι:
Συγγραφέας
Μεταφραστής
Επιμελητής
Εισηγητής
Υπεύθυνος Σειράς
Κριτικές - Παρουσιάσεις:
Στην ψυχή (και στη χώρα) του Ιωάννη Συκουτρή[ Τάκης Θεοδωρόπουλος, Βερονάλ ]"The Books' Journal" τχ.62Ιανουάριος 2016
Συχνές ανατροπές, κλασική δοµή[ Τζίμμυ Κορίνης, Επιθανάτιος γρίφος ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 20/7/2013
Ο ηττημένος του 2012[ Τάκης Θεοδωρόπουλος, Το τελευταίο Τέταρτο ]"The Books' Journal" τχ.26Δεκέμβριος 2012
Ο Μονταλμπάν περιγράφει πού οδήγησε αυτό το μοντέλο της «ανάπτυξης» την Ισπανία και εμάς[ Manuel Vázquez Montalbán, Οι θάλασσες του Νότου ]"Τα Νέα" 25/7/2012
Και οι θεοί μας εγκατέλειψαν[ Τάκης Θεοδωρόπουλος, Η επιδημία ]"The Books' Journal" τχ.14Δεκέμβριος 2011
Κοινωνικά τραύματα κι εγκλήματα[ John Banville, Ο Λεμούριος ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 25/6/2011
Σκοτεινές υποθέσεις[ Jean - Izzo, Το μαύρο τραγούδι της Μασσαλίας ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 25/6/2011
Με δύναμη από την Ελλάδα[ Μαρλένα Πολιτοπούλου, Ο κύριος Μάριος μετάνιωσε αργά ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 25/6/2011
Με φόντο τη Θεσσαλονίκη[ Marek Krajewski, Το κεφάλι του Μινώταυρου ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 25/6/2011
Οι ντετέκτιβ που έρχονται από το κρύο[ Arne Dahl, Τυχαίο θύμα ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 25/6/2011
Υπό το μηδέν[ Συλλογικό έργο, Υπό το μηδέν ]www.protagon.gr 17/3/2011
Δολοφόνοι εντός και εκτός ευρωζώνης[ Andrea Camilleri, Ίχνη στην άμμο ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 11/12/2010
Ένας οικονομικός αγώνας κι ένας αγώνας ψυχικής αντοχής[ Πέτρος Μάρκαρης, Ληξιπρόθεσμα δάνεια ]"Ελευθεροτυπία"/ "Βιβλιοθήκη" τχ.6249/10/2010
Η εκδίκηση έρχεται από τους Έλληνες[ Francesco Abate, Σου έχω εμπιστοσύνη ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 26/6/2010
Ματωμένη ιστορία εκδίκησης[ Κώστας Μουζουράκης, Φίδια στο Σκορπιό ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 26/6/2010
Μικρά δράματα κοντά στα σύνορα[ Paco Ignacio Taibo II, Όνειρα συνόρων ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 26/6/2010
Στα γκέτο της Ουάσιγκτον[ George P. Pelecanos, Γλυκιά αιωνιότητα ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 26/6/2010
Γιατί πέθανε ο Τουρκοκύπριος;[ Κυριάκος Μαργαρίτης, Ρέκβιεμ για τους απόντες ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 24/4/2010
Τέσσερις διαφορετικοί τρόποι να σκοτώνεις[ Παναγιώτης Α. Αγαπητός, Μέδουσα από σμάλτο ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 24/4/2010
Ένα πτώμα σε ένα απόμερο χωριό[ Μιμή Φιλιππίδη - Θεοχάρη, Ήρεμα νερά ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 24/4/2010
Αίτιο θανάτου η ελληνική δυστυχία[ Λάκης Δόλγερας, Μια σκοτεινή υπόθεση ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 24/4/2010
Όταν το Βυζάντιο θυμίζει σύγχρονη Ελλάδα[ Παναγιώτης Α. Αγαπητός, Μέδουσα από σμάλτο ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 24/4/2010
Ρωμιοί, όπως λέμε Εβραίοι[ Κωνσταντίνος Κιουρκτσόγλου, Στην εξορία ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 13/2/2010
Όταν τα φαινόμενα απατούν[ Arne Dahl, Misterioso ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 16/1/2010
Ο σίριαλ κίλερ και... ο μάστορας[ Arne Dahl, Μίσος και αίμα ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 16/1/2010
Η Αμερικανική Ήπειρος[ Lee Child, Σήμα κινδύνου ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 12/12/2009
Οι Ευρωπαίοι[ Maurice Attia, Η κόκκινη Μασσαλία ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 12/12/2009
Το έγκλημα έχει πολλά πλοκάμια[ Μαρλένα Πολιτοπούλου, Η μνήμη της πολαρόιντ ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 12/12/2009
Πρωτοεμφανιζόμενοι στην Ελλάδα [ Oliver Bottini, Έγκλημα στον κόσμο του Ζεν ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 12/12/2009
Το κακό με τις ληστείες είναι ότι τελειώνουν άσχημα[ Ian Rankin, Υπόθεση αίματος ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 12/12/2009
Και ένα Δοκίμιο[ Ανδρέας Αποστολίδης, Τα πολλά πρόσωπα του αστυνομικού μυθιστορήματος ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 12/12/2009
Λευκά κολάρα και υπόκοσμος[ Ian Rankin, Με τις πόρτες ανοιχτές ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 21/11/2009
Το έγκλημα της μοναξιάς[ John Banville, Ο ασημένιος κύκνος ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 25/7/2009
Το μαύρο χρήμα μιας μαύρης εποχής[ Misha Glenny, McMafia ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 2/5/2009
Ο στρατηγικός χάρτης και το μικροσκόπιο[ Roberto Saviano, Γόμορρα ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 2/5/2009
Πλούσιος, λαθραίος και Τσετσένος[ John Le Carré, Ο Νο1 καταζητούμενος ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 27/12/2008
«Ομερτά» για τη μαφία Κέννεντυ[ James Ellroy, Αμερικανικό ταμπλόιντ ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 13/9/2008
Ο φιλάνθρωπος ντετέκτιβ[ Paco Ignacio Taibo II, Μερικά σύννεφα ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 9/8/2008
Μικροί άνθρωποι, μικρά σκάνδαλα[ Georges Simenon, Ο κίτρινος σκύλος ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 25/4/2008
Νουάρ ιστορίες[ Ντορίνα Παπαλιού, Γκάτερ ]"Athens Voice" 21/2/2008
Ένας μαύρος ντετέκτιβ στο έλεος των λευκών[ Walter Mosley, Ο διάβολος με το γαλάζιο φόρεμα ]"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο" 16/2/2008