Βιβλίο
...Ιούς, Μανιούς, ίσως και Aqua Marina
Μάτση Χατζηλαζάρου: Η πρώτη Ελληνίδα υπερρεαλίστρια

Χρήστος Δανιήλ
Υπεύθυνος Σειράς: Άρης Μαραγκόπουλος
Αθήνα
Τόπος
Αριθμός Έκδοσης: 1
2011
σ. 175
Σχήμα: 22χ24
Δέσιμο: Μαλακό εξώφυλλο
ISBN: 978-960-6863-65-3
Επί των Κειμένων
Ονομασία Υποσειράς: Λεύκωμα
Σημειώσεις: Προλεγόμενα: Χρήστος Δανιήλ.
Περιέχει Βιβλιογραφία
Εικονογράφηση: ΝΑΙ
Φωτογράφηση: ΝΑΙ
Κυκλοφορεί
Τιμή: 21.90€ Φ.Π.Α.: 6%
(Τελευταία Ενημέρωση: 18-04-2011)
Περίληψη:

Αύριο θα σμίξω τα δυο σου σκέλη, μήπως γεννηθεί ένα μικρό λυπητερό παιδάκι, θα το λένε Ιούς, Μανιούς, ίσως και Aqua Marina.
Φέρτε μου να γεννήσω όλα τα μωρά της πλάσης, δώστε μου να πεθάνω όλους τους θανάτους.
(Μάτση Χατζηλαζάρου)

"Θεωρώ τη Μάτση Ανδρέου [Χατζηλαζάρου] τη μεγαλύτερη Ελληνίδα ποιήτρια. Τα ποιήματά της μπορούν να θεωρηθούν μια κορύφωση της γυναικείας ευαισθησίας, η οποία εκφράζεται με τρόπο εντελώς προσωπικό, απολύτως πρωτότυπο και παράφορο."
(Ανδρέας Εμπειρίκος)

"Γεννήθηκε δεν ξέρω πού. Έζησε, όπως κι εγώ, στην Κατοχή. Κι έφυγε από την Ελλάδα, λίγο μετά το τέλος του πολέμου. Χάθηκε μες στην κατεστραμμένη Ευρώπη -τότες που η Ελλάδα ήταν Ελλάδα και η Ευρώπη, Ευρώπη. Χάθηκε... που λέει ο λόγος. Γιατί τα αληθινά κορίτσια, δεν χάνονται ποτέ. Δεν τ' αρπάζει ο καιρός. Ξανάρχονται με τη μορφή βιβλίων, προσευχών και τραγουδιών [....]
Γυναίκα αθάνατη και Μάτση των ονείρων. Σ' αναγνωρίζω ολόκληρη μες απ' αυτό το απελπισμένο κέφι σου που μ’ εξοντώνει. Και τραγουδώντας τα οράματά σου, σ' ακολουθώ. Μήπως και ξαναγεννηθεί ο χρόνος που μας γέννησε, που θα τον λεν Ιούς, Μανιούς, ίσως και Άκουα Μαρίνα.
(Μάνος Χατζιδάκις)

Το "Ιούς, Μανιούς ίσως και Aqua Marina" είναι μια περιπετειώδης βιογραφία σε μορφή λευκώματος, με ανέκδοτο εικονογραφικό υλικό, για τη Μάτση Χατζηλαζάρου (1914-1987), την πρώτη γυναίκα υπερρεαλίστρια, πρώτη σύζυγο του Ανδρέα Εμπειρίκου, στη συνέχεια σύντροφο του ποιητή Ανδρέα Καμπά, του ζωγράφου, ανηψιού του Πικάσο, Χαβιέρ Βιλατό και του φιλοσόφου Κορνήλιου Καστοριάδη. Μια αισθαντική φωνή που έγραψε ποίηση με τα ανθεκτικά υλικά του έρωτα και η οποία κινήθηκε ως ισότιμη συνομιλήτρια στους κύκλους του Ελύτη, του Παπατζώνη της Κρανάκη, του Αξελού, της Γιουρσενάρ, του Πικασό κ. ά., μια ποιήτρια, η πιο ερωτική στην Ελλάδα (κατά τον Γ.Π. Σαββίδη), η θρυλική Μάτση των Ονείρων κατά τον Μάνο Χατζιδάκι.

Ο συγγραφέας του τόμου Χρήστος Δανιήλ σημειώνει σχετικά (στον πρόλογο του βιβλίου): "Αναμφίβολα, η Μάτση Χατζηλαζάρου υπήρξε η πρώτη Ελληνίδα ποιήτρια που συνέθεσε ποιήματα ακολουθώντας το νεωτερικό ποιητικό κλίμα που εισήγαγε στη χώρα μας η Γενιά του Τριάντα.
Έχοντας μια οικογενειακή ιστορία που εντυπωσιάζει, μια προσωπική ζωή εντονότατη (από τα πρώτα χρόνια της εφηβείας της), καταφεύγει στην ψυχανάλυση και συναντιέται με τον Ανδρέα Εμπειρίκο. Πρώτη σύζυγος του Εμπειρίκου μαθητεύει στον υπερρεαλισμό και αποτελεί δυναμικό κομμάτι της ομάδας των πρωτοπόρων καλλιτεχνών που συσπειρώθηκαν γύρω από αυτόν την περίοδο της Κατοχής. Κάνοντας πράξη την ελευθερία έκφρασης που ευαγγελίζεται ο υπερρεαλισμός και υιοθετώντας τη συνειρμική γραφή, καταθέτει τον δικό της έντονα προσωπικό, ιδιότυπο ποιητικό λόγο· μεταϋπερρεαλιστικό, όπως η ίδια τον χαρακτηρίζει.

Η πρώτη της ποιητική κατάθεση είναι και η πρώτη ποίηση γραμμένη από γυναίκα στη νεοελληνική γλώσσα που με τόση ελευθερία, αμεσότητα και βιωματικότητα συζητά τα του έρωτα και της ζωής, χωρίς ενοχές, χωρίς αναστολές, χωρίς περιστροφές αλλά και χωρίς εκχυδαϊσμούς και περιττές προκλήσεις.

Μια λυρική, εν τέλει, ποίηση που, απευθυνόμενη με τρόπο ολοκληρωτικό και απόλυτο σε δεύτερο πρόσωπο, σ' αυτό με το οποίο πραγματώνεται ο έρωτας, απευθύνεται με τρόπο καθολικό στον καθένα μας. Μια ποίηση καθολική των αισθήσεων που απαιτεί την ενεργή συμμετοχή των αναγνωστών της, κινητοποιεί και τις δικές τους αισθήσεις και ανακαλεί ανάλογες μνήμες".

Αυτό το πλούσιο ποιητικό λεύκωμα, με εικόνες που αντλήθηκαν από το Ιστορικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη, καθώς και από αρχεία ιδιωτών, εικονογραφείται επίσης με γκραβούρες από περιοδικά και εφημερίδες όπως αυτές που χρησιμοποιούσαν οι Γάλλοι υπερρεαλιστές για τα κολάζ, εικόνες από το περίφημο, πρώτο graphic novel, το "Une semaine de bonte", του Max Ernst, καθώς και με εξαιρετικά χαρακτικά του Χαβιέρ Βιλατό που είχαν φιλοτεχνηθεί αποκλειστικά για το έργο της Μάτσης. Αποτελεί μια προσπάθεια να αποδοθεί με εικαστικό τρόπο, ανάλογο της τεχνοτροπίας της, η μοναδική ποίηση της Μάτσης Χατζηλαζάρου.

Περιέχονται τα κείμενα:

Προλεγόμενα
Α. 1914-1937
- Η οικογένεια. Οι πρώτες περιπέτειες του βίου
Β. 1938-1945
- Ανδρέας Εμπειρίκος και Ανδρέας Καμπάς. Τα χρόνια της κατοχής και π υποτροφία στο Παρίσι. Η πρώτη ποιητική συλλογή
Γ. 1946-1972
- Χαβιέρ Βιλατό και Κορνήλιος Καστοριάδης. Παρίσι - Αθήνα - Παρίσι.
Δ. 1973-1987
- Οριστική επιστροφή στην Αθήνα. Τα τελευταία χρόνια.
Ε. 1987 και εξής
- Ποιος θα ενδιαφερθεί άλλωστε για μένα σε 10-20 χρόνια;
- Εργογραφία
- Βιβλιογραφία
- Ευρετήριο Ονομάτων

Κριτικές - Παρουσιάσεις:
Γιάννης ΤσιτσίμηςΞεθάβοντας τους υπέροχους νεκρούς…Περιοδικό "Ένεκεν"29Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2013
Κώστας Γ. ΠαπαγεωργίουΓυναικείος υπερρεαλισμός"Η Αυγή"8/4/2012
Κώστας Κρεμμύδας...Ιούς, Μανιούς, ίσως και Aqua MarinaΠεριοδικό "Μανδραγόρας"46Άνοιξη-Καλοκαίρι 2012
Πόλυ ΚρημνιώτηΜάτση Χατζηλαζάρου: "Πατρίδα της είναι η ποίηση...""Η Αυγή"12/2/2012
Βασίλης ΡούβαληςΠοίηση και ποίηση"Η Αυγή"3/1/2012
Γιώργος ΚορδομενίδηςΒιβλία στο κομοδίνοΠεριοδικό "Εντευκτήριο"96Ιανουάριος-Απρίλιος 2012
Μαρία ΑδαμοπούλουΗ πιο ερωτική ποιήτρια στην Ελλάδα"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο"23/12/2011
Αλέξανδρος ΣτεργιόπουλοςΓνωριμία με την Μάτση Χατζηλαζάρου"Ελευθεροτυπία"/ "Βιβλιοθήκη"6768/10/2011
Βαγγέλης ΧατζηβασιλείουΜ. Χατζηλαζάρου: Βυθισμένη στην ποίηση και στα πάθη της"Το Βήμα"/ "Βιβλία"18/9/2011
Τίνα ΜανδηλαράΗ Ελληνίδα που μας έμαθε τον υπερρεαλισμό"Πρώτο Θέμα"4/9/2011
Χρήστος ΔανιήλΜάτση Χατζηλαζάρου, η πρώτη Ελληνίδα υπερρεαλίστριαwww.diapolitismos.net29/8/2011
Ξενοφών Α. Μπρουντζάκης...Ιούς, Μανιούς, ίσως και Aqua Marina"Το Ποντίκι"25/8/2011
Γιάννης Ξανθούλης«Η δε Ελλάς να φοβήται τον άνδρα»"Ελευθεροτυπία"6/8/2011
Μαρία ΔρουκοπούλουΜια σκιά κι ένα βιβλίο"Lifo"25821/7/2011
Βασίλης Κ. ΚαλαμαράςΗ πρωτοπόρος ποιήτρια"Ελευθεροτυπία"1/7/2011