Βιβλίο
Ανεπιθύμητο παρελθόν
Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ό αι. και η καταστροφή τους

Βαγγέλης Καραμανωλάκης
Αθήνα
Θεμέλιο
2019
σ. 320
Σχήμα: 24χ17
ISBN: 978-960-310-408-7
Ιστορική Βιβλιοθήκη
Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή
Τιμή: 19.08€ Φ.Π.Α.: 6%
(Τελευταία Ενημέρωση: 22-04-2019)
Περίληψη:

Τον Αύγουστο του 1989, λίγους μήνες πριν την πτώση του Τείχους και ενώ η ελληνική κοινωνία συγκλονιζόταν από το σκάνδαλο Κοσκωτά, η κυβέρνηση Ν.Δ.-ΣΥΝ, η μοναδική κυβέρνηση συνεργασίας Δεξιάς-Αριστεράς στον 20ό αιώνα, αποφάσισε την καύση περίπου 17.500.000 ατομικών φακέλων κοινωνικών φρονημάτων που διατηρούσε η Ασφάλεια. Έτσι η Ελλάδα, στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου, έγινε η πρώτη και μόνη διεθνώς χώρα που προχώρησε στην καταστροφή αυτής της σκοτεινής κληρονομιάς ενός αυταρχικού παρελθόντος.

Ποιοι είναι οι λόγοι που οδήγησαν στη συγκεκριμένη εξαίρεση, σε σχέση με τη διεθνή εμπειρία; Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα του ανά χείρας βιβλίου. Δεν γράφτηκε για να θρηνήσει το καμένο περιεχόμενο των φακέλων θα ήταν μάταιο, καθώς οι στάχτες δεν ξαναγίνονται έγγραφα. Παρότι μιλάει για τους φακέλους, δεν είναι μια αναλυτική ιστορία τους. Είναι μια ιστορία των όσων γέννησαν οι φάκελοι, όλων εκείνων που οδήγησαν στην ανοχή ή και στην επιδοκιμασία της ελληνικής κοινωνίας έναντι της καταστροφής. Είναι μια προσπάθεια κατανόησης της καύσης τους ως μιας σημαντικής στιγμής της μακράς περιόδου που ονομάστηκε Μεταπολίτευση, ως ορόσημο της ολοκλήρωσης ενός πρώτου κύκλου διαχείρισης του πολλαπλά τραυματικού και διχαστικού μεταπολεμικού και μετεμφυλιακού παρελθόντος.

Εάν το παρόν αποικίζει το παρελθόν ξαναδιαβάζοντάς το με βάση το σήμερα, την ίδια ώρα το δεύτερο εκβάλλει στο παρόν μέσα από νοοτροπίες, φόβους, υλικές και άυλες κληρονομιές. Το καλοκαίρι του 1989 μέσα στον καπνό των καμένων φακέλων από την υψικάμινο της Χαλυβουργικής έσμιξαν φόβοι, τραυματικές μνήμες, κουτσουρεμένες ζωές, μαζί με ελπίδες και νέους ορίζοντες προσδοκιών που γεννούσε η συγκυρία. Γι' αυτά θέλει να μιλήσει το βιβλίο ξαναδιαβάζοντας την ιστορία της μεταπολεμικής κυρίως Ελλάδας, για το αρχείο και τη μνήμη, για ένα τραυματικό παρελθόν, το οποίο την ώρα της αποδοχής του καταστράφηκε πλέον ως ανεπιθύμητο.

Κριτικές - Παρουσιάσεις:
Δημήτρης ΓλύστραςΌταν το «καμένο παρελθόν» γίνεται Ιστορία"Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο"7/11/2020
Δήμητρα ΛαμπροπούλουΑνεπιθύμητο παρελθόνΠεριοδικό "Σύγχρονα Θέματα"Σεπτέμβριος 2020
Βάιος ΚαλογρηάςΟι «φάκελοι στην πυρά»: η διαχείριση του ανεπιθύμητου παρελθόντος"The Athens Review of Books"113Ιανουάριος 2020
Νόρα ΡάλληΑνεπιθύμητο παρελθόν"Εφημερίδα των Συντακτών"12/10/2019
Δημοσθένης Παπαδάτος - ΑναγνωστόπουλοςΠολιτική και οικονομία της μνήμηςhttp://www.alterthess.gr4/9/2019
Δημοσθένης Παπαδάτος - ΑναγνωστόπουλοςΕθνική συμφιλίωση ή μονομερής «αποχαιρετισμός στα όπλα»;http://www.alterthess.gr31/8/2019
Σταύρος ΖουμπουλάκηςΟι φάκελοι: φόβος και εκφοβισμός"The Books' Journal"100Ιούλιος-Αύγουστος 2019
Αντώνης Δ. ΠαπαγιαννίδηςΑνεπιθύμητο παρελθόνΠεριοδικό "Οικονομική Επιθεώρηση"30/6/2019
Σπύρος ΒλαχόπουλοςΑμνηστία ή αμνησία;"Εφημερίδα των Συντακτών"29/6/2019
Μάρκος Καρασαρίνης«Οι φάκελοι ήταν “άταφοι νεκροί”»"Το Βήμα"/ "Βιβλία"2/6/2019
Η μνήμη στην υψικάμινο"Η Εποχή"25/5/2019
Σπύρος ΚακουριώτηςΒαγγέλης Καραμανωλάκης: Γιατί το κάψαμε το παρελθόν μας;www.oanagnostis.gr13/5/2019
Πόλυ ΚρημνιώτηΗ καταστροφή των φακέλων ερχόταν να επικυρώσει την εθνική συμφιλίωση, αλλά όχι να την εξασφαλίσει στ' αλήθεια"Η Αυγή"21/4/2019
Δήμητρα ΛαμπροπούλουΟι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ο αιώνα και η καταστροφή τους"Η Εποχή"21/4/2019
Νατάσα ΔομνάκηΒ. Καραμανωλάκης «Το παρελθόν δεν καταστρέφεται α λα καρτ»"Πρακτορείο"19/4/2019